शरद पवारांच्या निर्णयाकडे राज्याचे लक्ष: राष्ट्रवादी पुन्हा भाजपसोबत जाणार?

भाजपसोबत जाण्याबाबत राष्ट्रवादीत हालचाली; शरद पवार काय निर्णय घेणार?

विशेष प्रतिनिधी/
​राज्याच्या राजकारणात सध्या पुन्हा एकदा मोठी खळबळ उडाली असून, शरद पवारांची राष्ट्रवादी काँग्रेस लवकरच भाजपप्रणीत एनडीए सत्तेत सहभागी होणार का, या चर्चेने जोर धरला आहे. ही चर्चा केवळ राजकीय गल्लीबोळात नाही, तर थेट मंत्रालयाच्या आणि विधिमंडळाच्या वर्तुळात सुरू झाली आहे. पावसाळी अधिवेशनादरम्यान झालेल्या काही खास बैठकांमुळे या चर्चांना अधिक बळ मिळाले असून, आता सर्वांचे लक्ष शरद पवार काय निर्णय घेतात, याकडे लागले आहे. राज्यातील बदलत्या राजकीय समीकरणांमुळे राष्ट्रवादीच्या आमदारांचा दबाव वाढला असून, अंतिम निर्णय शरद पवारांच्या कोर्टात आहे.

​मिळालेल्या माहितीनुसार, अलीकडेच जयंत पाटील यांच्या उपस्थितीत राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या आमदारांची एक महत्त्वपूर्ण बैठक पार पडली. या बैठकीत राजकीय परिस्थितीवर सविस्तर चर्चा करण्यात आली. या बैठकीचे सर्वात महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे, यात उपस्थित असलेल्या आमदारांपैकी बहुतेकांनी भाजपसोबत जाऊन सत्तेत सहभागी होणे हाच आता आपल्यासमोरचा व्यवहार्य पर्याय असल्याचे मत व्यक्त केले आहे. रोहित पवार यांना वगळता बैठकीला उपस्थित असलेल्या इतर सर्व आमदारांनी हीच भूमिका घेतल्याचे सूत्रांचे म्हणणे आहे. पक्षाचे ज्येष्ठ नेते आणि आमदार या विषयावर सकारात्मक विचार करत असताना, रोहित पवार यांनी मात्र भाजपसोबत जाण्याला उघडपणे विरोध दर्शवला आहे. त्यांनी आपला विरोध कायम ठेवला असला तरी, आमदारांच्या वाढत्या दबावामुळे पक्षाच्या वरिष्ठ नेतृत्वापुढील अडचणी वाढल्या आहेत.

​गेल्या काही दिवसांत झालेल्या राजकीय घडामोडींकडे पाहिले तर हे स्पष्ट होते की, केवळ आमदारांची बैठकच नाही, तर इतरही काही हालचाली पडद्यामागे सुरू आहेत. अधिवेशनाच्या काळात जयंत पाटील यांनी भाजपचे राष्ट्रीय महासचिव विनोद तावडे यांची भेट घेतली होती, ज्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात मोठ्या प्रमाणात झाली. त्यानंतर विधानभवनात शरद पवारांनीही आमदारांशी चर्चा केली. एकनाथ शिंदे यांची भेट घेतल्यानंतर त्यांच्याच केबिनमध्ये झालेली ही चर्चा अनेक राजकीय तर्कवितर्कांना जन्म देऊन गेली. मात्र, शरद पवार हे सहजासहजी कोणत्याही निर्णयावर शिक्कामोर्तब करत नाहीत, हे आजवरच्या त्यांच्या राजकारणावरून दिसून आले आहे. शरद पवारांचे आजवरचे राजकारण हे प्रामुख्याने भाजपविरोधी राहिले असल्याने, ते इतक्या सहजासहजी युती करणार का, हा प्रश्नही तितकाच महत्त्वाचा आहे.

​या संपूर्ण प्रकारावर पक्षाच्या खासदार सुप्रिया सुळे यांनी मात्र सावध भूमिका घेतली आहे. अनेक दिवसांपासून सुरू असलेल्या या चर्चांना त्यांनी पूर्णपणे फेटाळून लावले आहे. पक्षात कोणतीही फूट पडणार नाही किंवा आपला पक्ष एनडीएत जाणार नाही, असे सांगून त्यांनी कार्यकर्त्यांना दिलासा देण्याचा प्रयत्न केला आहे. मात्र, तळागाळातील कार्यकर्ते आणि सामान्य जनता मात्र या राजकीय गोंधळामुळे संभ्रमात आहे. अजित पवार यांच्या बंडानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसची ताकद विभागली गेली आहे. त्यानंतर आता आमदारांच्या दबावामुळे पवारांवर मोठी वैचारिक कोंडी निर्माण झाली आहे. एकीकडे विचारधारेवर ठाम राहण्याचे आव्हान आहे, तर दुसरीकडे आपल्या आमदारांचे हित जपण्याची जबाबदारी आहे.

​राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या आमदारांना वाटते की, सत्तेबाहेर राहून मतदारसंघातील कामे करणे आता कठीण होत आहे. या पार्श्वभूमीवर, आमदार हे सातत्याने भाजपसोबत जाण्याची मागणी करत आहेत. जर शरद पवार यांनी या मागणीकडे दुर्लक्ष केले, तर भविष्यात पक्षात आणखी मोठी बंडाळी होऊ शकते, अशी भीतीही व्यक्त केली जात आहे. दुसरीकडे, उद्धव ठाकरे यांच्या शिवसेनेतील काही खासदारांनी शिंदे गटात प्रवेश केल्यामुळे, पवारांच्या गटावर देखील तसाच दबाव निर्माण झाला आहे. विरोधी पक्षांची एकजूट होत असतानाही, अंतर्गत मतभेदांमुळे राष्ट्रवादीच्या अस्तित्वावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

​या सगळ्या परिस्थितीचा विचार करता, हे स्पष्ट होते की शरद पवार आता एका अशा वळणावर उभे आहेत, जिथे त्यांना भावनिक आणि राजकीय असा दोन्ही बाजूंनी विचार करावा लागणार आहे. त्यांनी भाजपसोबत जाण्याचा निर्णय घेतला, तर त्यांच्या पुरोगामी प्रतिमेला धक्का पोहोचू शकतो. मात्र, जर त्यांनी आमदारांचे म्हणणे ऐकले नाही, तर त्यांच्या पक्षाचे अस्तित्व धोक्यात येऊ शकते. म्हणूनच, भाजपसोबत जायचे की नाही, याचा निर्णय घेण्याचा चेंडू आता शरद पवारांच्या कोर्टात आहे.

​पत्रकार म्हणून या परिस्थितीकडे पाहताना असे लक्षात येते की, राजकारणात काहीही अंतिम नसते. आज जे शत्रू वाटतात ते उद्या मित्र होऊ शकतात. तरीही, शरद पवारांसारखा अनुभवी नेता, ज्यांनी अनेक दशके राज्याचे राजकारण पाहिले आहे, तो इतक्या घाईने निर्णय घेईल असे वाटत नाही. त्यांची प्रत्येक चाल ही अत्यंत विचारपूर्वक असते. येणाऱ्या काळात ते कोणता मार्ग निवडतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. आमदारांचा वाढता दबाव, भाजपची आक्रमक रणनीती आणि शरद पवारांची वैचारिक भूमिका या तिन्ही गोष्टींचा मेळ बसवणे हे सध्या एक मोठे आव्हान बनले आहे.

​सामान्य जनतेसाठी या सर्व चर्चांचा अर्थ केवळ सत्तासंघर्ष असाच आहे. आपल्या भागाचा विकास करण्यासाठी आमदार सत्तेत जाण्यास उत्सुक आहेत, हे समजण्यासारखे आहे. मात्र, ज्या विचारधारेवर शरद पवारांनी पक्ष उभा केला, ती विचारधारा आता टिकणार का, हा प्रश्न लाखमोलाचा आहे. महाराष्ट्राच्या राजकारणात जे काही सुरू आहे, ते अत्यंत वेगवान आहे. एका बाजूला काँग्रेसशी असलेली जवळीक आणि दुसऱ्या बाजूला भाजपची खेळी, या दोघांच्या मध्ये शरद पवार कोणत्या वाटेने जातात, यावरच महाराष्ट्राचे पुढील राजकीय भवितव्य अवलंबून असणार आहे.

​शेवटी, ही बातमी कोणत्याही पूर्वग्रहाशिवाय आहे. ज्या प्रकारे राजकीय हालचाली घडत आहेत, त्यानुसार राष्ट्रवादी काँग्रेसमध्ये सध्या दोन गट स्पष्टपणे दिसत आहेत. एक गट सत्तेच्या मार्गावर चालण्यास तयार आहे, तर दुसरा गट विचारधारेला महत्त्व देत आहे. या परिस्थितीत शरद पवार कोणाला झुकते माप देतात, हे आगामी काळात स्पष्ट होईल. तोपर्यंत सर्वसामान्यांना फक्त राजकीय घडामोडींकडे बघत राहणे एवढेच हाती उरले आहे. राज्यातील ही राजकीय अस्थिरता संपवण्यासाठी शरद पवार नेमका कोणता निर्णय घेतात, याकडे केवळ महाराष्ट्राचेच नव्हे तर संपूर्ण देशाचे लक्ष लागले आहे.